Hoe ontwerp je een duurzame en klimaatrobuuste waterinfrastructuur die bestand is tegen de steeds extremere weersomstandigheden? Die uitdaging stond centraal bij het ontwerp van de nieuwe gravitaire uitwateringsconstructie en het pompgemaal Kalkenvaart in Wichelen. Samen met OSQB werkten onze experts, in opdracht van VMM, Kern Beheer en Investeringen Waterlopen, aan een toekomstbestendige oplossing die minder energie verbruikt én meer ruimte creëert voor biodiversiteit.

Minder pompen, meer natuurlijke waterafvoer

Het bestaande gemaal dateert uit de jaren ‘70. Hoewel het jarenlang zijn dienst bewees, vragen de uitdagingen van nu om een andere aanpak. Met langere droogteperiodes, gevolgd door intensievere regenbuien, en een groeiende aandacht voor de omliggende omgeving is er nood aan een flexibeler en duurzamer systeem.

Daarom werd niet alleen een nieuw gemaal ontworpen, maar ook een volledig vernieuwde gravitaire uitwateringsconstructie. Dat betekent: water wordt, waar mogelijk, op natuurlijke wijze vertraagd afgevoerd richting Schelde. Pas wanneer de omstandigheden daarom vragen, nemen de pompen het over.

De nieuwe uitwateringsconstructie vergroot de mogelijkheden aanzienlijk en zorgt ervoor dat het systeem onder veel meer omstandigheden efficiënt kan functioneren. Het resultaat mag er zijn: minder energieverbruik en een robuuste oplossing die klaar is voor de uitdagingen van morgen.

Waterbeheer met oog voor biodiversiteit

Opvallend aan het ontwerp is dat waterveiligheid en natuur er volledig hand in hand gaan. De nieuwe uitwateringsconstructie omvat namelijk niet alleen twee afwateringskanalen, maar ook een apart viskanaal. Dat creëert betere migratiemogelijkheden voor vissen en versterkt de ecologische verbinding met de Schelde. Daarnaast wordt er nog een aparte palingpassage voorzien.

Een verdiepte overlevingspoel biedt bovendien extra kansen voor waterleven tijdens drogere periodes. Roosters aan de pompkanalen houden grotere vissen tegen, terwijl de pompen zelf zo worden ontworpen dat ze veilig zijn voor vissen en palingen.

Ook de veiligheidsvoorzieningen werden intelligent geïntegreerd. Meerdere terugslagkleppen, inspectieputten en afsluitmogelijkheden zorgen ervoor dat het systeem veilig en betrouwbaar blijft functioneren, ook tijdens uitzonderlijke weersomstandigheden.

Een compact gemaal met grote impact

Bij het ontwerp stond een zorgvuldige inpassing in het landschap centraal. Dankzij een reeks doordachte ontwerpkeuzes blijft de visuele impact van het gemaal beperkt. Zo werd bewust gekozen voor een laag gebouw dat onder de zichtlijn van de dijk blijft en daardoor niet domineert in het landschap. Het groendak laat het volume van het gebouw visueel opgaan in de omgeving, terwijl een begroeide gevel met klimplanten het technische karakter verzacht.

Het gebouw wordt niet aangesloten op het drinkwaternet, maar maakt gebruik van opgevangen regenwater. Overtollig regenwater stroomt naar een wadi, waar het lokaal kan infiltreren en opnieuw wordt opgenomen in de bodem.

Daarnaast levert het gemaal ook een bijdrage aan de biodiversiteit. Het groendak en de klimplanten creëren extra leefruimte voor insecten en vogels. Tegelijk helpt de vegetatie CO₂ op te nemen, zuurstof te produceren en fijnstof uit de lucht te filteren.

Sterker door nauwe samenwerking

Projecten zoals Kalkenvaart tonen hoe waterbeheer vandaag veel meer is dan techniek alleen. Met een geïntegreerde aanpak lieten we hydraulica, ecologie, architectuur en landschappelijke kwaliteit samenkomen in één ontwerp. Dankzij de nauwe samenwerking tussen Antea Group en OSQB konden we die verschillende ambities verenigen in een toekomstgerichte oplossing.