Warme zomerdagen zijn intussen vertrouwd, maar wat vaak onder de radar blijft, is de impact van hitte tijdens de nacht. Terwijl de zon ondergaat, koelt de stad niet overal even snel af. In opdracht van Stad Turnhout onderzocht Antea Group hoe hittestress zich ’s nachts gedraagt in en rond het stadscentrum. Met een microklimaatmodel brachten we voor het eerst gedetailleerd in kaart waar warmte blijft hangen en waar verkoeling ontstaat.

Ook ’s nachts blijft de stad warm

Turnhout kent een dicht bebouwd stedelijk weefsel, met relatief weinig groene publieke ruimte in het centrum. In verschillende wijken ervaren bewoners al jaren hinder van warme nachten, waarin woningen en straten onvoldoende afkoelen. De stad wilde dat probleem beter begrijpen en objectiveren, als onderbouw voor haar klimaat- en ruimtelijk beleid.

Grote temperatuurverschillen na zonsondergang

De resultaten zijn duidelijk. ’s Nachts nemen de temperatuurverschillen tussen bebouwde zones en open ruimte sterk toe. In sommige delen van Turnhout lopen die verschillen zelfs op tot meer dan 5°C.

Enkele concrete bevindingen:

  • Het stadscentrum en bepaalde industriezones functioneren als uitgesproken hitte eilanden.
  • Dichtbebouwde bouwblokken, vooral met weinig of geen groene binnenruimte, houden overdag warmte vast en geven die ’s nachts langzaam af.
  • Smalle straten versterken dit effect, met aanhoudende warmtebelasting voor de aanpalende gebouwen.

Open en onverharde ruimtes tonen dan weer net hun waarde: zij dienen als koele toevluchtsoorden waar de temperatuur merkbaar ‘s nachts sneller daalt. Een bevestiging dat vergroening en ontharding geen luxe zijn, maar functionele klimaatmaatregelen.

Overdag een ander verhaal

Interessant is dat de analyse ook het verschil tussen dag en nacht scherp blootlegt. Overdag zijn de luchttemperatuurverschillen kleiner en wordt hittestress vooral bepaald door zoninstraling en de aanwezigheid van schaduw. ’s Nachts speelt de opgebouwde warmte in verharding en bebouwing de hoofdrol. Dat inzicht is cruciaal: maatregelen die overdag werken, zijn niet automatisch voldoende om ook warme nachten aan te pakken.

Open ruimte als natuurlijke airco

De studie toont duidelijke contrasten tussen wijken. Wijken aan de rand van de stadskern, die grenzen aan open ruimte, profiteren aantoonbaar van het verkoelend effect daarvan. Zelfs nabijgelegen bebouwde zones koelen daar sneller af. Dat maakt het belang van open ruimte tastbaar én meetbaar: niet alleen als groenzone op de kaart, maar als actieve schakel in het stedelijk klimaat.

Samen werken aan koelere nachten

Voor Stad Turnhout levert de nachtelijke hittestressanalyse meer op dan een momentopname:

  • Gedetailleerd inzicht in het nachtelijk stedelijk hitte‑eilandeffect
  • Concrete aanknopingspunten voor ontharding, vergroening en klimaatrobuuste inrichting
  • Een objectieve basis om maatregelen te prioriteren waar ze het meeste effect hebben

Door hitte niet alleen overdag, maar ook ’s nachts te analyseren, kan de stad gerichter investeren in een leefbare en gezonde omgeving. Een belangrijke stap richting een toekomstbestendige stad waar niet alleen zomerse dagen, maar ook nachten opnieuw ademruimte krijgen. Antea Group ondersteunt steden en gemeenten met datagedreven inzichten die beleidskeuzes scherper maken en het verschil voelbaar maken voor bewoners.